Problematische schulden: misverstanden en oplossingen

Problematische schulden zijn schulden die onder normale omstandigheden niet binnen korte tijd kunnen worden weggevaagd. We kunnen spreken van problematische schulden wanneer het redelijkerwijs niet mogelijk is om de schulden op te lossen binnen een termijn van drie jaar. Mensen die in de schuldhulpverlening terecht komen krijgen maximaal 3 jaar lang ondersteuning. Wanneer de betalingsachterstanden te groot zijn om volledig weg te kunnen werken in deze periode, dan is er dus sprake van problematische schulden.

 

Problematische schulden in Nederland

In Nederland zijn er veel mensen met problematische schulden. Meer dan je waarschijnlijk denkt. We hebben het over maar liefst 1,5 miljoen Nederlandse huishoudens die te maken hebben met schulden die gewoonweg niet op te lossen zijn binnen 36 maanden. Van al deze mensen zoekt maar een kwart hulp bij het oplossen van de schulden. Dit betekent dat meer dan een miljoen huishoudens in stilte lijden onder de druk van de problematische schulden. Hier komt nog bij dat de schulden vaak alleen maar groter worden wanneer er geen hulp wordt gezocht.

 

De gevolgen van problematische schulden

Mensen die zelf niet te maken hebben (gehad) met problematische schulden kunnen zich vaak niet goed voorstellen wat deze financiële problemen met iemand kunnen doen. Mensen die te maken hebben met problematische schulden hebben dagelijks last van veel stress. Dit wordt gecombineerd met slapeloosheid, vermoeidheid en depressie. Veel mensen komen in een ontkenningsfase terecht, waarbij de brievenbus niet meer wordt geleegd of enveloppen ongeopend worden ‘weggemoffeld’. Het eerste waar vaak op wordt bespaard zijn de zorgkosten. Mensen gaan niet meer naar de tandarts en stoppen met het gebruik van medicatie die niet wordt vergoed. In veel gevallen is het zelfs zo dat het ontbijt of de lunch wordt geschrapt om te besparen op voeding. Alles bij elkaar opgeteld zijn mensen met problematische schulden vaak ongezonder dan mensen die schuldenvrij zijn.

 

De meest voorkomende misverstanden

Er wordt nogal wat beweerd over mensen die te maken hebben met problematische schulden. Over het algemeen wordt er totaal verkeerd over gedacht door mensen die nooit te maken hebben gehad met ernstige schulden. Wij hebben de 5 meest voorkomende misverstanden voor je op een rijtje gezet:

 

1. Senioren komen niet meer in de schulden

Er wordt vaak gedacht dat problematische schulden niet meer ontstaan wanneer de pensioenleeftijd is bereikt. Men heeft immers een leven lang gewerkt en al die jaren lekker kunnen sparen. In de praktijk ligt dit wel even anders. Veel mensen hebben te maken met een pensioengat en de economische crisis heeft er ook (of misschien wel vooral) bij de ouderen flink ingehakt. De hogere zorgkosten brengen veel ouderen in de problemen. Meer dan 14.000 ouderen en chronisch zieken komen in de schulden terecht doordat zij de eigen bijdrage niet kunnen opbrengen.

 

2. Schulden ontstaan alleen bij mensen met een laag inkomen

Mensen met een laag inkomen kunnen vaak moeilijker rondkomen dan mensen met een hoog inkomen. Dit betekent alleen niet dat mensen met een hoog inkomen niet te maken kunnen krijgen met problematische schulden. Sterker nog, het zijn vaak juist de mensen met een lager inkomen die hun geld veel bewuster uitgeven. Hierdoor kunnen zij veel schulden voorkomen door de uitgaven beter te plannen. In Nederland heeft 40 procent van de huishoudens met problematische schulden een netto maandinkomen dat boven de € 2.000,- ligt.

 

3. Schulden ontstaan door onverantwoord met geld om te gaan

Soms, ja, maar zeker niet altijd. Geldproblemen starten wanneer er te weinig geld is om de vaste lasten te kunnen voldoen. Het komt voor dat mensen eerst gezellig gaan stappen, lekkere dingen gaan kopen en eens goed gaan shoppen voordat er aan de vaste lasten wordt gedacht. In dit geval kunnen er op den duur problematische schulden ontstaan door onverantwoorde omgang met de inkomsten. Het komt ook voor dat er ineens minder geld binnenkomt, door ziekte, door ontslag of door overlijden van een partner bijvoorbeeld. Ook dan kan het zo zijn dat er onvoldoende inkomen is om de vaste lasten te kunnen betalen. Dit heeft niets te maken met onverantwoord omgaan met geld.

 

4. Schulden ontstaan niet als je een buffer hebt

Ook dit is niet waar. Natuurlijk is het zo dat onverwachte uitgaven makkelijker kunnen worden opgevangen wanneer er een buffer bestaat van € 5.000,-, bijvoorbeeld. Een flinke tegenslag op financieel gebied kan ervoor zorgen dat de buffer van het ene op het andere moment niet meer bestaat, waardoor deze niet meer kan worden aangesproken. Een kleine 35 procent van de huishoudens in Nederland heeft een te kleine buffer of helemaal geen buffer.

 

5. Hoger opgeleiden krijgen geen schulden

Onzin! Mensen die hoger opgeleid zijn kunnen evengoed met problematische schulden te maken krijgen dan mensen die lager zijn opgeleid. Van alle Nederlanders met problematische schulden is 45 procent hoger opgeleid.

 

Problematische schulden oplossen

Als je eenmaal problematische schulden hebt, dan is het erg lastig om hier weer vanaf te komen. In de meeste gevallen worden de schulden alleen maar groter als je geen professionele ondersteuning zoekt. Het is mogelijk om weer uit de schulden te komen, maar daar moet je natuurlijk wel zelf wat voor doen. Wij geven je een stappenplan, bestaande uit 7 stappen, om jezelf weer uit de schulden te trekken.

 

1. Open je ogen

Mensen met problematische schulden zetten op een gegeven moment oogkleppen op. Zij doen net alsof de schulden niet bestaan en juist dit zorgt ervoor dat de schulden groeien. Open je ogen en durf te zien hoe groot je financiële moeilijkheden zijn. Pas als je weet hoe het er werkelijk voor staat weet je ook wat je te doen staat om het op te lossen. Dus, stop met het bagatelliseren en start met het helder maken van de zaken.

 

2. Probeer de mogelijkheden te vinden

Als je al langere tijd met problematische schulden te maken hebt, dan denk je op den duur enkel nog maar in problemen. Je ziet de mogelijkheden niet meer. Stel dat je € 50,- over hebt. Denk dan niet dat dat toch te weinig is om iets af te betalen, maar bedenk je dan dat je een achterstand € 50,- kunt inlopen. Wanneer een factuur € 100,- bedraagt, dan kun je deze inderdaad niet helemaal voldoen. Mensen zijn snel geneigd om het dan maar helemaal te laten zitten. De schuld loopt dan met € 100,- op door het niet voldoen van de rekening. Het is beter om dan alvast de helft van het bedrag te betalen.

 

3. Zorg voor helderheid

Sprokkel alle openstaande facturen bij elkaar. Open enveloppen die wellicht al maanden gesloten in de la liggen. Ga vervolgens kijken hoeveel dubbele facturen je hebt. Soms heb je wel 6 of 7 brieven die eigenlijk allemaal over dezelfde vordering gaan. Heb je 7 brieven over dezelfde vordering ontvangen? Gooi dan de eerste 6 weg en bewaar alleen de laatste. Deze stop je in een map. Doe dit met alle facturen die je hebt. Je zult zien dan je waarschijnlijk al heel wat weg kunt gooien. Dat geeft een lekker gevoel! Bereken vervolgens hoeveel schuld je nu precies hebt. Je weet dan precies waar je staat en wat er nodig is om alle achterstanden weg te werken.

 

4. Kijk naar bespaarmogelijkheden

Mensen met problematische schulden vergeten vaak te kijken naar bespaarmogelijkheden. In veel gevallen is er nog meer dan voldoende te besparen. Zo kunnen veel Nederlandse huishoudens op de energie besparen door (tijdelijk) prepaid energie te nemen, bijvoorbeeld. Als je dan een beetje let op je energieverbruik, dan kun je een mooi bedrag besparen.

 

5. Verdeel je inkomen

Tel alle inkomsten die je per maand ontvangt bij elkaar op. Dit kan je salaris en / of een uitkering zijn, maar ook zorgtoeslag en huurtoeslag kunnen bij je inkomen worden meegerekend. Maak helder hoeveel geld je nu werkelijk krijgt in de maand. Vervolgens bekijk je hoeveel vaste lasten je hebt. Dit totaalbedrag trek je af van je totale maandinkomen, zodat je weet welk bedrag je overhoudt als de vaste lasten zijn voldaan. Dit bedrag ga je verdelen. Hoeveel heb je bijvoorbeeld nodig voor boodschappen in de maand en kun je wellicht besparen op je boodschappen? Als je hebt berekend welk deel van dit bedrag je voor andere zaken nodig hebt, dan weet je welk bedrag je overhoudt om de achterstanden mee weg te werken. Probeer dit bedrag goed te verdelen over de schuldeisers en probeer voor dit bedrag per schuldeiser een afspraak te maken.

 

6. Stel een plan op

Wanneer je goede afspraken hebt kunnen maken met schuldeisers, dan kun je een planning maken. Zorg ervoor dat je de afspraken met de schuldeisers vaststelt op een moment vlak na het ontvangen van ál je maandinkomsten. Meestal is dit einde van de maand. Noteer hoeveel termijnen je aan welke schuldeiser moet betalen en om welke bedragen het gaat. Stop deze allemaal in een map en betaal alles op dezelfde dag. Je kunt elke maand weer een termijn van elke lijst afstrepen, waardoor je daadwerkelijk elke maand verbetering ziet. Zo zie je weer licht aan het einde van de tunnel en wordt het iedere maand een beetje makkelijker.

 

7. Schakel hulp in!

Het kan heel lastig zijn om er echt helemaal zelf mee aan de slag te gaan. Zoals we eerder hebben aangegeven hebben veel mensen met problematische schulden last van depressieve gevoelens. Dit kan je in de weg staan om er écht iets aan te doen. Het is belangrijk om te weten dat je niet de enige bent met problematische schulden. Met jou zijn er nog 1,5 miljoen Nederlandse huishoudens die ernstige schulden hebben. Je hoeft je er dus niet voor te schamen. Natuurlijk schreeuw je het niet van de daken. Dit hoeft ook niet, maar schaam je niet om professionele hulp te zoeken. Je kunt een eerste stap zetten naar de gemeentelijke schuldhulpverlening. Daarnaast is het mogelijk om eens contact te zoeken met Humanitas of het NIBUD.

 

Voorbeeldbrief voor schuldeisers

Wil je zelf afspraken maken met de schuldeisers die je hebt? Dan kun je hiervoor het best gebruik maken van een standaard brief die je zelf aanvult met de juiste gegevens. Deze brief kunnen wij je toesturen. Stuur ons een mail als je een voorbeeldexemplaar wilt ontvangen. Wij mailen je deze brief met de nodige aanwijzingen om de brief goed aan te vullen. Uiteraard hoef je hier niets voor te betalen. Wij dragen graag ons steentje bij om jou te helpen verlost te raken van de problematische schulden.